Τηλέφωνο 2310 222 303

Χρώματα

Γνωρίστε καλύτερα τα χρώματα που χρησιμοποιείτε.

Τι είναι και πως χρησιμοποιούμε τα Συμπληρωματικά Χρώματα

Το χρώμα στη φαρέτρα της παλέτας ενός ζωγράφου είναι πανίσχυρο αλλά συχνά ανεξέλεγκτο  όπλο . Όμως πόσο στ' αλήθεια μπορούμε αυτό να το τιθασεύσουμε και  να το ελέγξουμε απόλυτα.  Δύσκολο βέβαια εγχείρημα. Για το σκοπό αυτό ας επιχειρήσουμε μια πρώτη προσέγγιση για να φρεσκάρουμε  τις γνώσεις μας και  στη συνέχεια  ας μπούμε λίγο βαθύτερα για να  για να κάνουμε τον πίνακά μας πιο ελκυστικό. Είναι θεμελιώδες ,όπως είναι γνωστό , να γνωρίζουμε τον αποκαλούμενο τροχό των χρωμάτων που καλύπτει όλο το χρωματικό φάσμα.ghj


Στην αγορά κυκλοφορούν πολλά είδη χρωμάτων. Λίγα από αυτά  είναι καθαρά χρώματα, τα περισσότερα είναι μίγματα. Τα καθαρά χρώματα είναι βέβαια πιο ακριβά αλλά πολύ πιο έντονα ,οπότε μπορούμε να χρησιμοποιούμε μικρότερη ποσότητα ενώ οι προσμίξεις που φέρουν τη λέξη hue πχ  Cerulean blue hue περιέχουν λίγο καθαρό χρώμα και περισσότερο γέμισμα με αποτέλεσμα η συμπεριφορά τους  στις  μίξεις είναι πολύ διαφορετική και μπορεί να μας οδηγήσει σε θαμπά ή λασπωμένα χρώματα

Πρωτογενή (primary) χρώματα θεωρούνται το κόκκινο . μπλε και κίτρινο καθόσον δεν μπορούν να παραχθούν από μίξη άλλων χρωμάτων

adsΔευτερογενή(secondary)λέγονται αυτά που προκύπτουν από τη μίξη δυο πρωτογενών χρωμάτων (κίτρινο, κυανό και ματζένταβυσσινί)και

Τριτογενή ( tertiary)αυτά που προκύπτουν από τη μίξη τριών.

Από πρακτικής πλευράς συνηθίζουμε διαχωρίζουμε τα χρώματα σε θερμά και ψυχρά. Τα θερμά χρώματα αποτελούνται από τις αποχρώσεις του κόκκινου και του κίτρινου, ενώ τα ψυχρά από τις αποχρώσεις του μπλε και πράσινου. Στον παραπάνω τροχό των χρωμάτων  τα θερμά βρίσκονται στη δεξιά πλευρά και ψυχρά  στην αριστερά

Συμπληρωματικά χρώματα

Τα  ζεύγη  των χρωμάτων που βρίσκονται απέναντι (διαμετρικά αντίθετα) στον

τροχό των χρωμάτων λέγονται συμπληρωματικά π.χ. κόκκινο-πράσινο, κίτρινο-μωβ, μπλε- πορτοκαλί κλπ

asw


Η γνώση και η σωστή χρήση των συμπληρωματικών αυτών χρωμάτων   έχει τεράστια σημασία στο να κάνει τον πίνακά μας πιο ελκυστικό και πιο ζωντανό Όταν θέλουμε να τονίσουμε κάτι η να προκαλέσουμε ζωηρή εντύπωση  η να εστιάσουμε το βλέμμα του θεατή χρησιμοποιούμε συμπληρωματικά  χρώματα. Τα συμπληρωματικά χρώματα

επενεργούν  διαφορετικά μεταξύ τους  και φαίνονται και τα δύο πιο έντονα ,παρά

όταν είναι μόνα τους ή πλάι σε άλλα χρώματα π.χ. το κόκκινο πλάι στο πράσινο φαίνεται πιο έντονο και πιο ζωηρό  ενώ το ίδιο  ακριβώς κόκκινο χρώμα φαίνεται λιγότερο έντονο όταν είναι μόνο του ή πλάι σε άλλα χρώματα  Στο γνωστό έργο  ‘’κραυγή’’ ο Edvard Munch χρησιμοποιεί  μπλε και πορτοκαλί  (συμπληρωματικά) για να μεγιστοποιήσει το αποτέλεσμα.  Οι κυματοειδείς έντονες πορτοκαλί γραμμές προσδίδουν στο έργο δραματικότητα.

Η φύση παρέχει απλόχερα υπέροχα παραδείγματα συμπληρωματικών χρωμάτων. Όλοι μας έχουμε παρατηρήσει πόσο έντονα φαίνονται τα κόκκινα τριαντάφυλλα  την άνοιξη ανάμεσα στα καταπράσινα φύλλα της τριανταφυλλιάς

Όταν αναμίξουμε μεταξύ τους συμπληρωματικά χρώματα σε ίση ποσότητα, δημιουργείται μια αλληλοεξουδετέρωση και το asdffαποτέλεσμα είναι να προκύπτει ένα άτονο γκρι                        

.Η σκιά ενός αντικειμένου περιλαμβάνει το συμπληρωματικό του χρώμα πχ η σκιά ενός πράσινου μήλου περιέχει και λίγο κόκκινο.

Ο Γάλλος επιστήμονας M.E. Chevreul  ανακάλυψε ότι όταν το  ανθρώπινο μάτι βλέπει ένα χρώμα, επιθυμεί να δει και το συμπληρωματικό του και αν το συμπληρωματικό του λείπει το

δημιουργεί το μάτι μας .

. Για παράδειγμα  αν σε ένα πίνακα υπάρχει κόκκινο αλλά όχι πράσινο, το μάτι μας θα δημιουργήσει λίγο πράσινο σε ορισμένες γκρι περιοχές του πίνακα Το φαινόμενο αυτό το απεκάλεσε ακολουθούσα αντίθεση ενώ σήμερα είναι γνωστό με τον  αγγλικό  όρο afterimage.

Πρέπει να προσθέσουμε ότι το μαύρο και άσπρο χρώμα επηρεάζουν σημαντικά τα υπόλοιπα χρώματα. Οποιοδήποτε χρώμα τοποθετούμενο πλάι στο μαύρο κερδίζει λάμψη και ένταση ενώ,αντίθετα ,πλάι στο λευκό χάνει.


Τόνος χρώματος (tone or value)


Το πρώτο πράγμα που άθελά μας  παρατηρούμε  σε ένα πίνακα είναι αν έχει σκούρους  ή ανοικτούς τόνους .( Η τονική διαβάθμιση κλιμακώνεται από το λευκό μέχρι το μαύρο) Αν δηλαδή είναι σκούρος ή    φωτεινός.

asddddd

Η Τονική αντίθεση αποτελεί στοιχείο κλειδί , έχει σημασία μεγαλύτερη και από αυτό ακόμα το χρώμα  και προσδιορίζει ένα πίνακα. Ένας πίνακας που περιλαμβάνει  μόνο  μέτριους τόνους κινδυνεύει να είναι βαρετός . Βέβαια απαιτείται εναρμονισμός των τόνων αλλά χρειάζεται όμως και μερικές τονικές αντιθέσεις για να προσελκύσουμε την προσοχή και το ενδιαφέρον.

Για να ανοίξουμε τον τόνο ενός χρώματος υπάρχουν τρεις τρόποι

Α..   προσθέτουμε λίγο άσπρο . Έτσι αυξάνεται η φωτεινότητα μειώνεται όμως η πυκνότητα και η θερμοκρασία.

Β.  Προσθέτουμε λίγο χρώμα γειτονικό πιο ανοικτό . Έτσι αυξάνεται η φωτεινότητα και αλλάζει η θερμοκρασία

Γ. Κάνουμε συνδυασμό των παραπάνω μεθόδων.

Εφαρμόζουμε αντίστοιχους μεθόδους με μαύρο η γειτονικό πιο σκούρο χρώμα για να σκουρύνουμε τον τόνο.

Πυκνότητα Πυκνότητα είναι η σχετική ζωηρότητα η ατονία ενός χρώματος. Τα κορεσμένα ή ζωηρά

χρώματα προσελκύουν το ανθρώπινο μάτι και τραβούν την προσοχή του παρατηρητή. ιδιαίτερα όταν βρίσκονται  εν μέσω ουδέτερων ή άτονων χρωμάτων

Για να κάνουμε ένα χρώμα πιο άτονο υπάρχουν πολλοί τρόποι όπως πχ να προσθέσουμε λίγο λευκό ή γκρι ή μαύρο ή συμπληρωματικό χρώμα ,ενώ αντίθετα για να κάνουμε ένα χρώμα έντονο δηλαδή πιο ζωηρό είμαστε περιορισμένοι. Βασικά η μόνη επιλογή μας είναι να προσθέσουμε λίγο εντονότερο χρώμα της ίδιας οικογένειας π.χ. για να ζωηρέψουμε την κίτρινη ώχρα προσθέτουμε λίγη κίτρινη ώχρα του καδμίου.

Μίξη χρωμάτων

zz

Η  θεωρία των χρωμάτων , λόγω της δiσυπόστατης φύσης του φωτός (σωματίδιο και ακτίνες) είναι πολύπλοκη  . Τον καλλιτέχνη αφορά η εμπειρική (κα όχι η  επιστημονική  ως φυσικού φαινόμενου) προσέγγιση. Με άλλα λόγια αυτό που γίνεται αντιληπτό με τις αισθήσεις μας , τα μάτια  μας

. Για τη μίξη  και την αρμονία των χρωμάτων υπάρχουν ορισμένοι κανόνες. Θα επανέλθουμε

στο θέμα σε άλλο τεύχος  επειδή είναι κάπως εκτεταμένο.





z

Dundee .  Λαδι σε καμβά

Οστόσο αυτό που έχουμε να πούμε  και συστήνουμε ανεπιφύλακτα , ως τον καλύτερο και πλέον αποτελεσματικό τρόπο για αφομοίωση των αποτελεσμάτων της μίξης , είναι ο συχνός πειραματισμός  και παρατήρηση και  η συνεχής πρακτική εξάσκηση ,αρχίζοντας από τη μίξη των κυρίων  χρωμάτων.

Συντάκτης  : Ευάγγελος  Κουμπής



ΧΑΡΤΗΣ

ΕΠΙΚΟΝΩΝΙΑ